پیشگیری از پوسیدگی دندان؛ نکات مهم برای سالم ماندن دندان ها
به گزارش مجله یک کامپیوتر، دندان درد نیمه شب یا هزینه سنگین پرکردن و عصب کشی، معمولا از یک نقطه کوچک آغاز می گردد: پلاک باکتریایی که مدتی روی دندان به جای مانده و بدون ایجاد درد، به مینای دندان آسیب زده است. خبر خوب این است که پیشگیری از پوسیدگی دندان بیشتر از آنکه به کار پیچیده ای احتیاج داشته باشد، به چند عادت ساده و مداوم وابسته است.
پوسیدگی دندان زمانی ایجاد می گردد که باکتری های دهان از قند و نشاسته تغذیه نمایند و اسید تولیدشده به مرور مواد معدنی مینای دندان را از بین ببرد. بنابراین، کاهش دفعات مصرف قند، پاک کردن پلاک و تقویت مینای دندان، سه راه اصلی برای کاهش خطر پوسیدگی هستند.
چگونه از پوسیدگی دندان جلوگیری کنیم؟
ساده ترین راه برای جلوگیری از پوسیدگی این است که روزی دو بار و هر بار به مدت دو دقیقه مسواک بزنید و از خمیردندان حاوی فلوراید بهره ببرید. مسواک شبانه اهمیت بیشتری دارد؛ چون هنگام خواب، ترشح بزاق کاهش پیدا می نماید و دندان ها مدت بیشتری در معرض اسیدهای تولیدشده به وسیله باکتری ها قرار می گیرند.
اما مسواک به تنهایی کافی نیست. فاصله بین دندان ها محل مناسبی برای باقی ماندن پلاک است و باید روزی یک بار با نخ دندان یا ابزار مناسب بین دندانی تمیز گردد. فلوراید هم با تقویت مینای دندان، مقاومت آن را در برابر حمله اسیدی بیشتر می نماید. در افرادی که خطر پوسیدگی بالاتری دارند، دندانپزشک ممکن است دهان شویه فلورایددار را نیز توصیه کند.
نوشیدن آب، به خصوص بعد از غذا و میان وعده، به شست وشوی به جای مانده مواد غذایی و حفظ رطوبت دهان یاری می نماید. بعلاوه آدامس بدون قند هم با افزایش ترشح بزاق می تواند بعد از غذا، زمانی که امکان مسواک زدن ندارید، مفید باشد.
در کنار مراقبت روزانه، معاینه منظم دندانپزشکی اهمیت دارد؛ چون پوسیدگی اولیه معمولا بدون درد است. دندانپزشک می تواند پوسیدگی های اولیه را زودتر تشخیص دهد و در صورت احتیاج، اقداماتی مانند فلورایدتراپی یا فیشورسیلانت را پیشنهاد کند. برای مراقبت دوره ای، مراجعه به یک کلینیک دندانپزشکی تهران یا سایر شهرها می تواند روند معاینه و درمان را منظم تر کند.
برای جلوگیری از پوسیدگی دندان چه بخوریم؟
برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، خوراکی هایی را در برنامه غذایی قرار دهید که به تقویت مینای دندان، افزایش بزاق و پاک شدن بقایای غذا یاری می نمایند:
شیر، ماست و پنیر سرشار از کلسیم و فسفر هستند و به حفظ و تقویت ساختار مینای دندان یاری می نمایند. پنیر با تحریک ترشح بزاق، گزینه مناسبی برای میان وعده است.
آب برترین نوشیدنی برای سلامت دندان هاست. نوشیدن آب بعد از غذا، بخشی از قند و به جای مانده مواد غذایی را از سطح دندان پاک می نماید و از خشکی دهان جلوگیری می نماید.
میوه ها و سبزیجات ترد مثل سیب، هویج و کرفس به دلیل احتیاج به جویدن، ترشح بزاق را افزایش می دهند و به پاک شدن طبیعی سطح دندان یاری می نمایند.
آجیل و دانه ها می توانند جایگزین مناسبی برای تنقلات شیرین باشند و مواد مغذی مورد احتیاج بدن را تامین نمایند.
آدامس بدون قند زمانی که بعد از غذا و زمانی که امکان مسواک زدن ندارید، با تحریک بزاق می تواند به کاهش به جای مانده های غذایی و اسیدهای دهان یاری کند.
در مجموع، اگر بین وعده های اصلی گرسنه شدید، پنیر، ماست بدون شکر یا اندازه مناسبی آجیل انتخاب های بهتری نسبت به شیرینی و تنقلات قندی هستند. با این حال، حتی خوراکی های سالم را هم بهتر است در فاصله های کوتاه و به دفعات زیاد مصرف نکنید؛ چون تعداد دفعات خوردن و نوشیدن در طول روز نیز بر سلامت دندان ها اثر می گذارد.
برای جلوگیری از پوسیدگی دندان چه نخوریم؟
برای پیشگیری از پوسیدگی دندان لازم نیست همه خوراکی های شیرین را برای همواره کنار بگذارید؛ مهم تر از اندازه مصرف، تعداد دفعات قرارگرفتن دندان ها در معرض قند است. خوردن یک خوراکی شیرین همراه وعده اصلی، معمولا بهتر از این است که همان خوراکی را در چند نوبت و به صورت میان وعده در طول روز مصرف کنید.
آبنبات، تافی، شکلات، بیسکویت و خوراکی های چسبنده مثل لواشک مدت بیشتری روی دندان باقی می مانند و می توانند خطر پوسیدگی را افزایش دهند. نوشابه، نوشیدنی های شیرین، شربت و آبمیوه های صنعتی نیز به دلیل داشتن قند، انتخاب مناسبی برای مصرف مداوم نیستند.
نوشیدنی های اسیدی حتی اگر بدون قند باشند، می توانند به فرسایش مینای دندان یاری نمایند. بنابراین مصرف مداوم نوشابه های رژیمی و نوشیدنی های اسیدی هم بهتر است محدود گردد. بعد از مصرف نوشیدنی یا خوراکی شیرین، نوشیدن آب می تواند به پاک شدن بخشی از به جای مانده آن یاری کند.
چه عادت هایی خطر پوسیدگی دندان را افزایش می دهند؟
برخی عادت ها خطر پوسیدگی را بیشتر می نمایند، حتی اگر فرد روزانه مسواک بزند. خوابیدن بدون مسواک، رهاکردن نخ دندان، خوردن مداوم خوراکی های شیرین و نوشیدن آهسته نوشیدنی های قندی در طول روز از مهم ترین موارد هستند.
خشکی دهان نیز یکی از عوامل افزایش دهنده خطر پوسیدگی است. تنفس دهانی، کم آبی بدن و برخی داروها می توانند ترشح بزاق را کاهش دهند. بزاق نقش مهمی در پاک کردن بقایای مواد غذایی و خنثی کردن اسیدهای دهان دارد؛ بنابراین در صورت خشکی مداوم دهان، بهتر است دلیل آن آنالیز گردد.
سیگار و قلیان نیز با تأثیر منفی بر سلامت دهان و لثه، شرایط مناسبی برای تجمع پلاک و مسائل دندانی ایجاد می نمایند. از طرف دیگر، استفاده از دندان برای بازکردن بسته ها یا شکستن اجسام سخت می تواند به ترک و شکستگی دندان منجر گردد.
در نهایت، مراجعه نکردن به دندانپزشک را نباید به معنی سالم بودن دندان ها دانست. بسیاری از پوسیدگی ها در مراحل اولیه علامتی ندارند و ممکن است تنها در معاینه یا رادیوگرافی تعیین شوند.
جمع بندی
پیشگیری از پوسیدگی دندان از عادت های ساده ای آغاز می گردد: روزی دو بار مسواک با خمیردندان فلورایددار، تمیزکردن روزانه بین دندان ها، کاهش دفعات مصرف خوراکی های شیرین و نوشیدن آب. معاینه منظم دندانپزشکی هم یاری می نماید پوسیدگی قبل از رسیدن به درد و درمان های پیچیده شناسایی گردد.
سوالات متداول
چه خوراکی هایی باعث پوسیدگی دندان می شوند؟
خوراکی های شیرین و چسبنده مانند آبنبات، تافی، شکلات و بیسکویت و بعلاوه نوشابه، شربت و آبمیوه های صنعتی خطر پوسیدگی را افزایش می دهند. تعداد دفعات مصرف این خوراکی ها نیز اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین بهتر است مصرفشان محدود و تا حد امکان به همراه وعده های اصلی باشد.
برای جلوگیری از پوسیدگی دندان چه کنیم؟
روزی دو بار، هر بار دو دقیقه با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید و روزی یک بار بین دندان ها را تمیز کنید. مصرف مکرر قند را کاهش دهید، آب را جایگزین نوشیدنی های شیرین کنید و برای معاینه دوره ای به دندانپزشک مراجعه کنید. اگر خطر پوسیدگی بالا باشد، دندانپزشک می تواند درمان هایی مانند فلورایدتراپی یا فیشورسیلانت را نیز پیشنهاد دهد.
منبع: یک پزشک